Gelopen: zaterdag 13 december 2025 Etappe: 18,5 km / Totaal: 925,9 km
Niet één maar twee Brandenburgs is eigenlijk het verhaal van de stad waar de etappe van vandaag begint. We bereikten Brandenburg an der Havel door vanuit Plaue met een grote boog om de meren aan de westkant heen te lopen. Feitelijk zijn we dan de hele etappe al binnen de stadgrenzen want veel van de omliggende dorpen en plaatsen liggen inmiddels binnen de gemeentegrenzen van de stad. Met 72.000 inwoners is die middelgroot maar dat waren er in de DDR-tijd nog ruim 90.000. Ook hier zie je dat ‘die Wende’ leidde tot bevolkingskrimp.
Brandenburg kent een rijke geschiedenis, lang was de stad het onbetwiste centrum van de regio tussen Elbe en Oder, voor het door Potsdam en later Berlijn werd afgetroefd. De stad werd gesticht in de 6e eeuw door de Oost-Europese Slaven. De eerste eeuwen laten het verhaal van eigenlijk drie eilanden zien die ook nu nog te onderscheiden zijn in het waterrijke gebied. Allereerst het Dom-Insel waarop de Petrus- en Pauluskathedraal verrees, die het centrum van het Bisdom werd. Vlak daaronder ontstond aan het eind van de 12e eeuw eigenlijk een soort dubbelstad op twee eilanden, gescheiden door de Havel. Op de ene oever de Altstadt, op de andere de Neustadt, slechts enkele decennia later gesticht. Beide met een eigen kerk als middelpunt: in de Altstadt de Gotthardkiche, verbonden aan Franciskanen. In de Neustadt de Katharinenkirche, waar je Dominicanen terug kan vinden. Beide steden stonden elkaar niet meteen naar het leven en leefden van de handel die de Havel er bracht. Maar de eenwording was een langdurig proces, ingezet in 1715 door de Pruisische koning Frederik-Willem I. Het proces duurde echt decennia, veelzeggend is bijvoorbeeld dat het Dom-Insel tot 1929 niet bij Brandenburg behoorde. Rivier en later het spoor zorgden voor industrialisatie. Brandenburg kreeg veel soorten metaalindustrie, naast ook textiel en meubelmakerijen. De stad groeide.
In het rijke verleden kunnen we helaas niet om de jaren 30-40 heen in deze stad. Ach, dat de Nazi’s er al in 1931 een Opel-fabriek begonnen om hen van vrachtwagens te voorzien en waar er tot 1944 130.000 stuks van de band rolden, het zij zo. Vervelender is het feit dat Brandenburg een van de eerste KZ-lagers in Duistsland kende, geopend in 1933 in het oude tuchthuis aldaar. Maar ronduit macaber wordt het doordat de Nazi’s dat aanwezen als ‘Euthanasie-Anstalt’ waar mensen die in hun ogen lichamelijke of geestelijke beperkingen of tekortkomingen kenden domweg werden vermoord/vergast en vervolgens gecremeerd. Meer dan 9.000 mensen vonden er de dood. De plek in Alt-Brandenburg is nu een herdenkingsplaats geworden. De confrontatie met toen wordt daarmee niet geschuwd. Maar er is ook de gedachte dat de generatie van nu zich door dat verleden niet kan of moet laten gijzelen.
Het waren de Russen die Brandenburg ‘bevrijdden’ waarmee de ligging in de latere DDR een feit werd. Weer vestigde zich er industrie, wederom veel staal- en machinebouw. Dat bleek na de eenwording geen houdbaar verdienmodel meer. Gevolg was dat het gemiddelde inkomen in de stad fors lager ligt dan in de rest van Duitsland en niet verwonderlijk de werkeloosheid ook veel hoger. Nu zijn de CDU en AfD in zeteltal nog even groot maar bij nieuwe verkiezingen zal dat niet zo blijven, zeggen de polls.
Wandelen en rondkijken door Brandenburg is aangenaam. De stad kent veel monumenten en er is veel hersteld inmiddels. We verlaten het door Neustadt, zoeken het spoor op als leidraad en laten de Havel een eindje boven ons liggen. Door landelijk gebied bereiken we zo uiteindelijk Groß Kreutz als eindpunt met station van de etappe.
Hier staat het GPX-bestand voor deze etappe.
