Gelopen: maandag 15 december 2025 Etappe: 27,7 km (waarvan 4,5 km veerpont) / Totaal: 978,6 km
‘Bridge of Spies’ was de titel van de Spielberg-film uit 2014. En dat ging over de Glienicker Brücke, de brug die we vanuit Potsdam oversteken om over de Havel naar Wannsee te gaan. De brug ligt precies op de grens van wat in de tijd van de Koude Oorlog Oost (Potsdam) en West (Berlijn-Wannsee) was. Hij werd beroemd door de spionnenruil tussen de Amerikanen en de DDR/Sovjets die hier plaatsvond. De eerste was in februari 1962 waarbij een Russische spion uit de VS werd uitgeruild tegen een neergeschoten VS-piloot vanuit de DDR. Later, in ’85 en ’86, vond er nog twee keer een veel grotere uitruil van spinnonen en gevangenen op deze brug plaats, alles onder veel media-aandacht. Voeg daarbij nog een spectaculaire ontsnappingspoging in 1989 en de faam van de brug was gezet. Bijzonder was dat het onderhoud van de brug in de tijd van de Koude oorlog door beide partijen ieder exact tot de helft werd gedaan. Dat leidde tot verschillen in de asfalt en de groene kleur van de brug. Dat zie je nu nog! Verder vind je er gedenktekens van dat verleden en de nodige toeristen. Maar verder is de Glienicker Brücke vooral weer een heel gewone brug geworden.
“Pack die Badehose ein, nimm dein kleines Schwesterlein, und dann nischt wie raus nach Wannsee”, zong Conny Froboess in 1951 al. Een onvervalste en zeer populaire Duitse Schlager, die nog altijd wordt gezongen. Er kwam ook een Nederlandse vertaling waarin de Wannsee tot ‘…en dan gaan we naar de speeltuin’ werd vertaald. Zoek maar op YouTube, je herkent deze evergreen meteen. Maar waar de Wannsee voor Duitsers vooral verbonden is aan zomers zwemplezier, is onze onmiddellijke associatie helaas een minder vrolijke. Namelijk aan de ‘Wannsee-Konferenz’ die hier in januari 1942 door de Nazi’s werd gehouden. Onderwerp: een definitieve oplossing (‘Endlösung’) aan wat het ‘Jodenvraagstuk’ werd genoemd. Eenstemmig en in minder dan twee uur tijd werd, onder leiding van voorzitter Reinhard Heydrich (bijnaam: de ‘slager van Praag’), besloten tot de deportatie en massamoord door vergassing van het totale Joodse volk in heel Europa. Systematische uitroeiing die de geschiedenis inging als de Holocaust en waarbij Heydrich handelde in opdracht van Heinrich Himmler.
We zien de grauw-grijze Villa Marlier waar de conferentie in 1942 plaatsvond liggen aan de noordkant van het plaatsje Wannsee als we met de pont de Wannsee en de Havel oversteken. Een leuk vaartochtje van zo’n 4,5 kilometer, waarna we verder lopen langs de Havel. Met Wannsee, Kladow (waar de pont aanlegt), Gatow en Wilhelmstadt zijn we feitelijk al binnen de grenzen van Berlijn gekomen. Ze gelden allemaal als wijken of voorsteden daarvan.
Zo ook Spandau waar de etappe eindigt. Voorheen een zelfstandige stad maar al in 1920 geannexeerd door Berlijn. De onmiddellijke associatie die de naam oproept is niet die van Spandau Ballet, de Britse popgroep uit de jaren ’80, maar die van de Spandau-gevangenis. Die lag toen in de Britse bezettingszone. Daar zaten na WOII zeven Nazi-kopstukken gevangen, o.a. Dönitz, Speer en de meeste bekende Rudolf Hess. Die laatste pleegde uiteindelijk in 1987 zelfmoord waarna de hele gevangenis werd gesloopt om te voorkomen dat het bedevaartsoord voor Neonazi’s werd.
Je kunt in Spandau prima de trein oppikken, maar de Altstadt van Spandau even verderop vormt het eindpunt voor vandaag. De Citadel van Spandau ligt er als een forteiland vlak voor.
De GPX-file voor deze etappe vind je hier.
